Prikkelende stemmen vormen de publieke ruimte tot een weerbaar weefsel.
Finissage: Zondag 17 mei om 14u - met drankje!
Thomas Huyghe
Thomas Huyghe (1971) vertrok in zijn vroege schilderijen voornamelijk van fotomateriaal. Gaandeweg ontwikkelde hij zijn schilderijen tot ruimtelijke constructies waardoor hij gefascineerd raakte door sculptuur en als gevolg daarvan de mogelijkheden en uitdagingen van de publieke ruimte onderzocht. Dat leidde ondertussen tot tal van tentoonstellingen en verschillende opdrachten. De laatste jaren focust Thomas op de zeggingskracht, de snelheid of de trage opbouw van de tekening, maar nog steeds vertrekt hij van de grote gebeurtenissen op het wereldtoneel die hij vaak met een ironisch knipoog verbeeldt.
De tekeningenreeks ‘Truncated Trees’ vindt haar oorsprong in het jaarlijkse ‘snoeigedrag’ van de Vlaamse medemens. Waar in Japan het vakmanschap van het snoeien tot kunstvorm is verheven, hanteren wij westerlingen vooral de botte bijl - zowel letterlijk als figuurlijk. In contrast daarmee ontstaan deze tekeningen via een intuïtief, traag en enigszins meditatief creatieproces. De geknotte bomen staan voor Thomas als metafoor voor het menselijk bestaan.
In de ‘Ca va citoyen’-tekeningen vertrekt hij van het mondiale verkiezingsjaar 2024 - een historisch jaar waarin maar liefst 3,7 miljard mensen in ongeveer 70 landen naar de stembus gingen. Ironisch genoeg ging deze ongekende stembusgang gepaard met een even opmerkelijke teruggang van de democratie: nooit eerder kozen zoveel mensen voor autoritaire leiders. Thomas geeft, los van politieke kleur, vorm aan de verontwaardigde burger die, of de straat opgaat, of zich terugtrekt in verbitterde isolatie.
Eigen aan autoritair-populistische machthebbers is de zorgvuldig gecultiveerde en opgeklopte persoonlijkheidscultus. Dit messianistische imago in combinatie met het strategisch gebruik van religie, is de aanzet voor deze reeks tekeningen onder de noemer ‘Saving the People’. Met behulp van AI heeft de kunstenaar de gezichten van de protagonisten sterk verouderd om ze enigszins kwetsbaarder, geloofwaardiger en minder bedreigend te maken. Wat hem eveneens fascineert is de onsterfelijke mega-status van sterren. In ‘Farewelll and thank you’ wachten ze om afgevoerd te worden.
In het Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW) van Sint-Niklaas voegde Thomas Huyghe in 2010 een grote schildering toe aan de balieconstructie. Via de grote glaspartij is dit kunstwerk vanaf de straatzijde zichtbaar. De ontvangstconstructie geeft een signaal naar de buitenwereld en schenkt tegelijk privacy aan de bezoeker. Bij het CAW in de Gasmeterstraat Nr. 81 B kan je terecht met vragen en problemen die te maken hebben met welzijn.
Injas Devoldere
Injas Devoldere (1963) maakt schilderijen, zeefdrukken, video’s, installaties, tapijten en theaterdecors en realiseert ook kunstprojecten.
Het begrip polis ontstond in het oude Griekenland en verwijst naar een autonome gemeenschap die samengesteld en gevormd wordt door haar burgers. Daarbij was de agora of marktplaats de plek waar het sociale leven zich afspeelde. Injas Devoldere voegt ‘color’ toe aan ‘polis’ en ging gedurende verschillende jaren in diverse steden op zoek naar wat een stad letterlijk of figuurlijk ‘kleurt’.
Injas ziet de stad als een atelier, niet met penselen of verf, maar als een levend geheel van licht, materie, kleur en toeval. De stad is een actief wezen en mengt zelf haar pigmenten. Hoewel geen enkele persoon in zijn foto’s verschijnt, is de menselijke aanwezigheid steeds voelbaar. Colorpolis vertelt over haar bewoners zonder hen te tonen. De stad is een roman vol kleurbeelden – soms in harmonie, maar even schoon met frictie.
De toeschouwer krijgt abstracties te zien. Lijnen, vlakken, schaduwen, kleurresten. Soms zijn er flarden van herkenning, maar steeds vragen de beelden om vertraging, om intens te kijken en te ontdekken. Colorpolis grijpt vast wat dikwijls verloren gaat, omdat de mens de omgeving herschikt of het licht aan de vormen knaagt, ze in de schaduw plaatst of ze net doet oplichten. De stad veroudert en verjongt door licht en kleur.
Colorpolis is geen toeristisch document van steden maar een ode aan het kijken zelf en de verbeelding die dat oproept. Het toont dat kleur overal aanwezig is, zelfs – of juist – waar we het niet verwachten. Wie dit beseft, ziet de wereld niet langer als een decor, maar als een levend schilderij: schoonheid is voor Injas een manier van ontvankelijk kijken.
Op 27 maart werd het boek Colorpolis voorgesteld in Bookshop Sint Martens in Brussel. Het werd geproduceerd door uitgeverij ARTHA gaf het boek Colorpolis uit en bevat tekstbijdragen van Johan De Boose en Stef Van Bellingen.
Straatfanaat
Straatfanaat is een project gedragen door Jahroen Adriansens waarbij de rand en rafels van de stad en haar bewoners het vertrekpunt vormt. Straatfanaat is een poging om te documenteren wat er gebeurt in de periferie omdat die vaak boeiender is dan de kern.
Als straathoekwerker fotografeert Jahroen Adriansens voornamelijk wat hij onderweg tegenkomt in en rond Gent. In de beelden zie je hoe we daar omgaan met veranderingen — soms bewust, maar vooral die we gewoon ondergaan. We worden deelgenoot van vergankelijkheid en tegelijk hoe mensen, dingen en structuren zich desalniettemin overeind proberen te houden, weerstand bieden en overleven. Zelfs al blijft er maar een schraal afkooksel na van wat ooit als grote of groteske droom bedoeld was.
Straatfanaat werkt voornamelijk analoog, met verschillende soms versleten of half-defecte camera’s zodat het eindresultaat onvoorspelbaar wordt. Het project vertrekt vanuit zoeken, dwalend vinden, proberen en experimenteren.
De straathoekwerker richt zich op de mensen die in de meest kwetsbare positie zitten of riskeren om daarin terecht te komen. Vaak gaat het om mensen die sociaal uitgesloten zijn of zich zo voelen. De omgeving en de maatschappelijke voorzieningen bereiken deze mensen niet of niet goed.
Daarom zoekt een straathoekwerker de mensen zelf op, daar waar ze leven en wonen: op straat, op pleintjes, op café, in het theehuis, thuis, … Door aanwezig te zijn, te luisteren en te werken op het ritme van mensen bouwt de straathoekwerker een band en positieve relatie op met mensen. Zo is de straathoekwerker vaak een laatste reddingsboei voor de meest kwetsbare mensen in de samenleving. Straathoekwerkers ‘leren van de straat’ en van hun gasten. Dat nemen ze mee naar beleidstafels om te werken aan structurele veranderingen in de samenleving.
Equality Research Collective: Van kwetsbaar naar weerbaar
Equality Research Collective is een onderzoekscollectief uit Gent (HOGENT) dat werkt rond thema’s als (psychische) kwetsbaarheid, armoede en mensenrechten. De onderzoekers proberen bloot te leggen wat kwetsbaarheid en uitsluiting in onze samenleving betekenen. En hoe we daarop kunnen reageren.
Maar de vraag bij dergelijk onderzoek is: wie vertelt het verhaal, wie schrijft de besluiten? Zien we bij onderzoek niet altijd de blik van de onderzoeker? Zoals we bij kunst de blik van de kunstenaar ervaren? Wat als we in onderzoek niet de wetenschapper maar degene over wie het gaat laten spreken, laten analyseren, laten besluiten? Wat als niet de kunstenaar maar het model zou spreken? Brengen we kwetsbaarheid dan niet op een meer genuanceerde manier in beeld?
Om die andere blik mogelijk te maken, kiest EQUALITY//ResearchCollective voor arts-based research. Het gebruik van ‘kunst’ in onderzoek biedt de mogelijkheid zich onder te dompelen in leefwerelden waar je anders geen toegang tot krijgt. Op die manier krijgen verborgen gevoelens, herinneringen en inzichten een prominente plaats wat leidt tot een gelaagder beeldvorming. Arts-based research focust niet alleen op eindproduct, maar wil ook het proces verbeelden. Het maken zelf wordt een manier van denken, voelen en delen.
Arts-based research gebruikt artistieke vormen om de vluchtige werkelijkheid te verbeelden, te onderzoeken en zichtbaar te maken. De beelden en verhalen die hier staan, zijn gemaakt door mensen die kamp(t)en met psychische moeilijkheden, met verslaving, hiv en/of armoede.
EQUALITY//ResearchCollective verkent via actiegericht onderzoek samen met hen hoe rekbaar het weefsel van onze samenleving is en of kwetsbaarheid niet eerder weerbaarheid is.
Voor meer info, klik verder naar het artikel op hun website.
<<Het EQUALITY//ResearchCollective van HOGENT neemt deel aan Weerbaar Weefsel, een tentoonstelling van kunstenplatform WARP in Sint-Niklaas. Voor een onderzoekscentrum dat werkt rond mensenrechten, discriminatie, sociale uitsluiting en rechtvaardigheid lijkt deelname aan een kunstcontext misschien verrassend. Toch sluit WARP sterk aan bij de kern van EQUALITY: praktijkgericht onderzoek dat vertrekt vanuit de leefwereld van mensen zelf.
Weerbaar Weefsel brengt prikkelende stemmen samen die de publieke ruimte mee vormgeven. De tentoonstelling loopt van 26 april tot en met 17 mei 2026 bij WARP in de Apostelstraat in Sint-Niklaas en toont werk van onder meer Thomas Huyghe, Injas Devoldere, Straatfanaat, Lisa Matthys en het Equality//ResearchCollective. Centraal staat de vraag hoe kwetsbaarheid, uitsluiting, publieke ruimte en veerkracht zich tot elkaar verhouden.
EQUALITY doet onderzoek samen met de mensen over wie het gaat. Het uitgangspunt daarbij is helder: “Nothing about us, without us.” Mensen in kwetsbare leefsituaties worden niet enkel bevraagd, maar krijgen een actieve rol in het onderzoeksproces. Hun kennis, ervaringen en verhalen vormen het vertrekpunt om maatschappelijke uitdagingen op een andere manier te begrijpen.
Zoals Jessica De Maeyer, coördinator van EQUALITY, het tijdens haar openingsspeech van de tentoonstelling verwoordt: “In de plaats van de kunstenaar laten we eigenlijk het model spreken. Of anders gezegd: het model wordt kunstenaar.” Die gedachte vat goed samen hoe EQUALITY via kunstgebaseerde onderzoeksmethoden ruimte maakt voor stemmen die in onze samenleving vaak minder gehoord worden.
Binnen verschillende projecten maakt EQUALITY gebruik van methoden zoals fotografie, dans, poëzie, beeld en film. Die artistieke vormen zijn niet alleen een manier om onderzoeksresultaten te tonen, maar ook om kennis te ontwikkelen en machtsverhoudingen te doorbreken. Deelnemers zijn daarbij niet louter participanten in onderzoek. Ze nemen ook de rol op van maker, fotograaf, danser of verteller. Vanuit die positie geven ze zelf vorm en inhoud aan hun ervaringen.
Zo ontstaat kennis van binnenuit: kennis die vertrekt uit persoonlijke verhalen, dagelijkse realiteiten en gedeelde ervaringen. In Weerbaar Weefsel krijgt die aanpak concreet vorm onder de titel “Van kwetsbaar naar weerbaar”. EQUALITY verkent er via actiegericht onderzoek, samen met mensen die ervaring hebben met psychische moeilijkheden, verslaving, hiv en/of armoede, hoe rekbaar het weefsel van onze samenleving is, en of kwetsbaarheid ook als een vorm van weerbaarheid kan worden begrepen.
De deelname aan WARP biedt EQUALITY een waardevolle vrijplaats om mee het gesprek te openen over thema’s als kwetsbaarheid, macht en weerbaarheid. Tentoonstellingen als deze creëren een tussenruimte waar verschillende perspectieven elkaar kunnen ontmoeten, schuren en kruisen. Zowel dominante stemmen als stemmen uit de marge krijgen er een plaats.
Verhalen spelen daarin een centrale rol. Ze verbinden mensen met elkaar en maken patronen zichtbaar die anders verborgen blijven. Door persoonlijke ervaringen te delen, ontstaan nieuwe inzichten over hoe sociaal weefsel vorm krijgt, hoe mensen omgaan met stigma en vooroordelen, en hoe herstel en kwetsbaarheid een plaats kunnen krijgen in onze samenleving.
Met hun deelname aan WARP toont onderzoekscentrum EQUALITY hoe onderzoek, kunst en maatschappelijke verandering elkaar kunnen versterken. Hoe meer verhalen we ontdekken en documenteren, hoe rijker ons begrip van de werkelijkheid wordt en hoe meer mogelijkheden er ontstaan om in te zetten op verandering.>>
Lisa Matthys
Lisa Matthys (1982) studeerde vrije kunsten aan Sint Lucas Antwerpen, UdK Berlijn en film aan Sint Lukas Brussel. Haar werk bestaat voornamelijk uit fotografie en video. De invalshoek waarmee ze haar onderwerpen benadert, is vaak gebaseerd op participatieve methoden.
In 2020 toonde WARP haar video-installatie ‘The Survivor’ tijdens de Coup de Ville-tentoonstelling ‘Chasing Flowers’. Centraal stond de getuigenis van de jonge Jackleen, een meisje dat geruime tijd gevangen zat bij Islamitische Staat (IS). In een idyllisch landschap met vrolijke bloemen en frisse plantjes vertelde ze over de horror die zij en haar lotgenootjes meemaakten alsof het een niemendalletje was. De onschuldig schoonheid van de natuur en het traumatisch verhaal vormden een schril contrast met elkaar.
In haar filmproject PLAY! onderzocht ze samen met Katrijn Geeraert in 2017 hoe, wat en waar kinderen spelen. ‘Play!’ is een poëtische ode aan het vrije spel van kinderen. Het werk toont spelende kinderen in drie verschillende zones: in een rurale omgeving in IJsland; in de stedelijke omgeving van Brussel en in het conflictgebied van Palestina. Dit laatste deel uit de trilogie wordt binnen ‘Weerbaar weefsel’ gepresenteerd.
Het onderzoek focust op de manier waarop kinderen de ruimte die ze hebben en alles wat ze erin kunnen vinden gebruiken. Zelfs in een 'tijdelijk' vluchtelingenkamp vinden kinderen creatief middelen om tot spel te komen. Nemen ze bewust of onbewust elementen over uit de situatie waarin ze zich bevinden? Fungeert het spel als spiegel van hun dagelijkse realiteit? ‘Play!’ is niet alleen een hommage maar ook een pleidooi voor meer vrij spel in onze samenleving die over-gestructureerd dreigt te worden.
Johan Huizinga beweerde met zijn ‘homo ludens’ dat cultuur ontspringt uit spel en dat cultuur zelfs enkel mogelijk is als spel. Huizinga zag het spelkarakter terug in zeer uiteenlopende handelingen en culturele rituelen en uitdrukkingen. Spel is niet af en toe aanwezig, maar alle cultuur was voor hem doordrongen van speelsheid. Dit wil echter niet zeggen dat spel frivool of niet-ernstig zou zijn. Spel voltrekt zich juist in een ‘heilige ernst,’ het schept niet alleen plezier en genot, maar het brengt ons ook samen, het creëert saamhorigheid en gemeenschap. Het is daarmee een onontbeerlijk element van een gezonde een veerkrachtige samenleving.
Praktische info
Vernissage: zaterdag 25 april, 17u
Open: donderdag, zaterdag en zondag tot en met 17 mei, 13u30 - 17u (ook open op donderdag 14 mei, O.L.H. Hemelvaert)
Locatie: Kunstenplatform WARP, Apostelstraat 20, 9100 Sint-Niklaas
Inkom: gratis - vrije bijdrage
English summary
"Weerbaar Weefsel" brings together work by Thomas Huyghe, Injas Devoldere, Jahroen Adriansens, the Equality Research Collective, and Lisa Matthys.
The exhibition includes drawings of truncated trees by Thomas Huyghe, who works from existing images and examines how images are constructed and mediated. Injas Devoldere presents photographs in the public space with a focus on a single colour. Jahroen Adriansens (Straatfanaat), a street worker in Ghent, documents his surroundings through mainly analogue photography. The Equality Research Collective contributes a practice focused on social exclusion, working through participatory methods and experiential knowledge. Lisa Matthys presents the video Play! (2017), made with Katrijn Geeraert, showing children at play in different contexts, including Palestine.
The exhibition runs from 25 April to 17 May at Kunstenplatform WARP.
.svg)
.jpg)
