IN DE VAART DER VOLKEREN
CLAIRE STRAGIER & ANNELIEN VEMEIR

We beïnvloeden het beeld dat de reiziger ziet door het raam. Vanuit de trein lijkt het landschap langs de sporen irreëel, een grote scenografie. Je kijkt ernaar vanuit een perspectief dat op geen enkele andere manier kan ervaren worden. Je rijdt langs provinciesteden door verstedelijkte gemeenten, gehuchten, velden, boomkwekerijen, industrieterreinen, niemandsland… De spoorweg is een dwarsdoorsnede van het land en de invloed van het menselijk handelen daarop. Met live-acties en installaties in het landschap proberen we de betekenis ervan te verschuiven. We genereren processen in het landschap en in het hoofd van de reiziger. Kleur, schaal, herhaling, herinnering, tijd… zijn beslissende factoren voor het overleven van het beeld in de wereld. Waarneming is cruciaal. Forenzen vormen een vast, terugkerend publiek in steeds wisselende omstandigheden. Zij kennen de ruimte, het ritme van de treinreis zit als het ware onder hun vel. Ze kunnen de anomalieën in het landschap zien. Via de beelden proberen we een communicatie te voeren met de reizigers. Hun ervaring vormt de kern van het project. Die is immaterieel en moeilijk registreerbaar. Een deel van de waarneming speelt zich af op een onbewust niveau. Informatie die daar wordt achter gelaten, gaat dieper dan wat we bewust ervaren. Het is in die laag dat onze beelden zich willen nestelen. In een eerste fase werd de ruimte langs de spoorlijn uitgebreid verkend en geanalyseerd. Hierdoor ontstond een archief dat tot nu toe een periode van twee jaar overspant. Ook de contacten met bewoners langs de weg, de NMBS, reizigers zijn belangrijk. Al deze facetten samen vormen In de Vaart der Volkeren.

Wandeling 1: Sint-Niklaas - Belsele. Het duurt even voor we voorbij de huizen zijn. De trein rijdt hier op een betonnen brug/bedding, waarschijnlijk gebouwd in de jaren 1970 samen met het nieuwe (en intussen verbouwde) station. De agglomeratie van Sint-Niklaas eindigt aan de gigantische site van Scheerders-Van Kerckhove. 114 hectare, waarschijnlijk even groot als het stadscentrum. Het doet ons denken aan Amylum (nu Syral) in Aalst, zonder damp. Achter de site zijn drie grote vijvers, opgevulde steenputten waar vroeger in gezwommen werd. Een grote troep eenden op de dichtgevroren vijvers. De velden beginnen, er loopt een fietspad langs het spoor. Dries ontdekt zijn eigen streek en dat is hoe het voor ons ook werkte tussen Aalst en Gent. Overal ligt sneeuw. We hebben schoppen meegenomen om woorden uit de sneeuw te schrapen, zaadjes leggen in het geheugen van treinreizigers. We schrapen het eerste woord, HUIS, uit de sneeuw. Veel treinen. Het gaat vrij vlot. Het gras van de weide komt vlug vanonder de sneeuw.

Verder maken we nog eens HUIS, kleiner nu, dichter bij de spoorweg. De ondergrond is hier anders, meer aarde, minder gras. Ik (C.) heb schrik voor de zichtbaarheid, A. is er gerust op. Een boom vol kippen, dichtbij het station van Belsele. Trein terug naar Sint-Niklaas, documenteren nu er nog een beetje licht is.